Prophetic Hadeeth Encyclopedia

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਜਦੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ,ਜਦੋਂ ਰੁਕੂਅ ਲਈ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿੰਦੇ,

ਇਬਨ ਉਮਰ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ: ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਜਦੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ,ਜਦੋਂ ਰੁਕੂਅ ਲਈ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿੰਦੇ, ਤਦ ਵੀ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਰੁਕੂਅ ਤੋਂ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ,ਤਾਂ ਵੀ ਹੱਥ ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ: "ਸਮੀਅ ਅੱਲਾਹੁ ਲਿਮਨ ਹਾਮਿਦ…

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਸਿਖਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਹਥੇਲੀ ਆਪ ﷺ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ

ਇਬਨ ਮਸਉਦ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਸਿਖਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਹਥੇਲੀ ਆਪ ﷺ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। (ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:) "ਅੱਤਾਹਿਆਤੁ ਲਿੱਲਾਹੀ ਵੱਸ ਸਲਾਵਾਤੁ ਵੱਤ ਤੈਯੀਬਾਤੁ,…

ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਅਨੁਵਾਦ ਇਹ ਹੈ: ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ:@**"ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ।"** ਆਦਮੀ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ:**"ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ।"** ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: **"ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਬਰਤ ਸਕਦਾ, ਸਿਖਾਓ ਮੈਨੂੰ।"**ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: **"ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਵੋ, ਤਸਬੀਹ (ਅੱਲਾਹੁ ਅਕਬਰ) ਕਰੋ, ਫਿਰ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਆਸਾਨ ਹੈ ਪੜ੍ਹੋ। ਫਿਰ ਰੁਕੂ ਕਰੋ ਜਦ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ ਖੜੇ ਹੋਵੋ ਜਦ ਤੱਕ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਜਾਓ। ਫਿਰ ਸੱਜਦਾ ਕਰੋ ਜਦ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ ਬੈਠੋ ਜਦ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ।"**

ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ — ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਅਨੁਵਾਦ ਇਹ ਹੈ: ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ:"ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਨਹੀ…

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕਬੀਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਠ “ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹਿ ਰੱਬਿਲ ਆਲਮੀਨ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਹਜ਼ਰਤ ਆਇਸ਼ਾ, ਮੋਮਿਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕਬੀਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਠ “ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹਿ ਰੱਬਿਲ ਆਲਮੀਨ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ।،ਜਦੋਂ ਰੁਕੂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਜਦੋਂ ਰੁਕੂ ਤੋਂ…

ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਮੱਥੇ 'ਤੇ (ਅਤੇ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ), ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ। ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿ…

ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੱਜਦਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਰੱਖ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਹਨੀਆਂ ਉੱਥਾ ਕਰ»।

ਅੰਬੀਬਰਾਈ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ: ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੱਜਦਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਰੱਖ ਅਤੇ ਆਪਣੀ…

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੋ ਸਜਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਦੁਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ: "ਅੱਲਾਹੁੱਮੱਗ਼ ਫਿਰਲੀ, ਵਰਹਮਨੀ, ਵਾ ਆਫਿਨੀ, ਵਾਹਦਿਨੀ, ਵਰਜ਼ੁਕਨੀ।" (ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ, ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਹਿਤ-ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਖਸ਼, ਮੇਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ ਬਖਸ਼।)

ਅਬਦੁੱਲਾ ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ: ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੋ ਸਜਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਦੁਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ:…

ਮੈਂ ਨਬੀ ﷺ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ: «ਅੱਸਲਾਮੁ ਅਲੈਕੁਮ ਵ ਰਾਹਮਤੁੱਲਾਹਿ ਵ ਬਰਕਾਤੁਹੁ»، ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ: «ਅੱਸਲਾਮੁ ਅਲੈਕੁਮ ਵ ਰਾਹਮਤੁੱਲਾਹਿ»।

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਜ਼ਰ ਦੀ ਦੋ ਰਕਆਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸੂਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ

ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ — ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਜ਼ਰ ਦੀ ਦੋ ਰਕਆਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸੂਰਤਾਂ ਪੜ…

ਲੋਕੋ! ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਨਮਾਜ਼ ਸਿੱਖ ਲਵੋ।

ਅਬੁ ਹਾਜ਼ਿਮ ਬਿਨ ਦੀਨਾਰ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ: ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸਹਲ ਬਿਨ ਸਾਦ ਸਾਅਦੀ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਦੇ ਮਿੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਕਿਸ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹਲ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ! ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ…

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਾਂ (ਕਤਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲਵੋ। ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਮਾਮ ਬਣ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਾਵੇ। ਸੋ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਕਬੀਰ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹੋ

ਹਿੱਤਾਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਰੱਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਅਬੁ-ਮੂਸਾ ਅਸ਼ਅਰੀ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਦੇ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਅਦਾ (ਬੈਠਕ ਦੀ ਹਾਲਤ) ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਮਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਕਾਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹ…

ਉਸ ਜ਼ਾਤ ਦੀ ਕਸਮ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹੋ ਆਪ (ﷺ) ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ: ਉਹ (ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ) ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਮਾਜ਼ ਫਰਜ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਫ਼ਲ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿੰਦੇ। ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਰੁਕੂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿੰਦੇ। ਫੇਰ (ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਉ…