Downloads

أشعر أنك تفتقده
ҲИС МЕКУНАМ, КИ ТУ ПАЗМОНИ Ӯ МЕШАВӢ
Як рӯз Паёмбар ﷺ занеро ба ёд оварда аз саҳобагон пурсиданд, ки ӯ дар куҷост? Саҳобагон гуфтанд: Ӯ вафот кардааст. Пас Паёмбар ﷺ фармуданд: “Барои чӣ аз марги ӯ ба ман хабар надодед? Зеро ӯ масҷидро гоҳе поку тоза мекард ва мерӯфт ва аз сиёҳпӯстон буд. Ва саҳобагон ӯро пасту ҳақир шумурда аз марги ӯ ба Паёмбар ﷺ хабар надода буданд. Дар ривояти дигар омадааст, Паёмбар ﷺ ба назди қабри ӯ рафтанд ва ба ӯ намози ҷаноза хонданд”. Як рӯз шахсе шикоят кард, ки аз суханҳои ӯ фаҳмида мешуд, ки хоҳони аз ин дунё рафтанро дорад. Ӯ мегуфт, ки ҳеҷ кас маро намепурсад, ёд намекунад, пазмони ман намешавад. Намегӯянд, ки оё ӯ зинда аст ва ё мурда? Ман дар назди ҳеҷ кас қадру қимате надорам. Ин мактуб ва ин суханро ба ҳар як падар, модар, ҳамсар, шавҳар ва дӯстон аз мардон бошанд ва ё занон бояд фиристода шавад. Ва бидонем, ки байни ҳар оила ба ҳар рафиқу дӯстон шахсеро пайдо кардан мумкин аст, ки он шахс дар байни онҳо шахси бофаросат ва фарқкунандаи неку бад аст ва танҳо ӯ моро ёд мекунад ва пазмони мо мешавад. Зеро ӯ ислоҳкор аст ва ё хеле зираку меҳрубон аст. Ва ё дар ҳақиқат мард аст, ки танҳо ӯ таҳаммули масъулият мекунад. Ва аз тарафи дигар дар атрофи мо бисёр инсонҳое ҳастанд, ки дар тӯли умрашон ҳеҷгоҳ ҳис намекунанд, ки ба мо ягон зараре расидааст ва ё не. Зеро мо дар назди онҳо ҳеҷ ва нонамоён ҳастем. Ва онҳо ҳатто тобу тавон ва имкону фурсате надоранд, ки аз онҳо як бор бипурсанд. Ва дар гузашти вақт чунин инсонҳо ҳис мекунанд, ки гуё дигарон ӯро бад мебинанд. Пас дар охир ин шахс ба бемории рӯҳӣ гирифтор мешавад. Ва ҳис мекунад, ки баданаш варимида аст. Шояд чунин инсон ҳаётро бад бинад. Пас агар ба мо савол дода шавад, ки агар мо ҳаррӯз аз аҳволи фарзандонамон бипурсем, ба мо чи заҳмату азияте мерасад? Аз оне, ки дар наздамон аст ва ё дур аз мо. Ва ё дигар инсонҳое, ки адои фароизи Илоҳӣ мекунанд ва ё шахсони гунаҳкор ҳастанд. Ба ту чи душворие аст, ки ҳамчу шавҳар аз аҳволи ҳамсарат бипурсӣ? Ва ба мо чи заҳмате мешавад, агар ба як дӯст ва ё хешамон занг бизанем, ба он шахсе, ки ӯ шахси оддӣ, хоксор ва фақир аст. Пас мо бо аҳволпурсии ҳама атрофиён ва бо каме аз аҳмият додан ба онҳо, онро зинда бикунем.
اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

علاقة الأخلاق بالإيمان
АЛОҚАМАНДИИ АХЛОҚ БА ИМОН
Агар ҳаргоҳ имон дар қалби инсон содиқона бошад, лозим аст, ки асари он дар амал ва ахлоқи инсон зоҳир гардад. Ҳасани Басрӣ раҳимаҳуллоҳ гуфт: “Албатта имон ин хушрӯ шудан ва ё таманнои онро намудан нест, балки имон чизе аст, ки дар қалб қарор гирифта ва дар амал содиқ аст”. (Мусаннафи Ибни Абушайба). Ҳарчи қадар имон комил гардад, ҳамон қадар ахлоқи инсон хубтар мегардад. Паёмбар ﷺ фармуданд: “Комилтарин муъминони имондор онҳое ҳастанд, ки хулқи хуб дошта бошанд”. (Абудовуд ва Тирмизӣ). Имон соҳибашро ба ахлоқҳои ҳамида такон медиҳад, ба мисли ҳурмати меҳмон ва муомилаи хуб бо ҳамсоягон. Паёмбар ﷺ фармуданд: “Ҳар касе, ки ба Аллоҳ ва ба рӯзи қиёмат имон дорад, ҳамсояашро озор надиҳад. Ҳар касе, ки ба Аллоҳ ва ба рӯзи қиёмат имон дорад, меҳмонашро икром кунад. Ҳар касе, ки ба Аллоҳ ва ба рӯзи қиёмат имон дорад, пас бояд сухани нек бигӯяд ва ё хомӯш бошад. (Бухорӣ ва Муслим). Имон соҳибашро аз ҳар бадиву озорҳо нигаҳ медорад. Паёмбар ﷺ фармуданд: “Мусалмон касе аст, ки дигар мусалмонон аз даст ва забони ӯ дар амон бошанд. Ва муъмини ҳақиқӣ касе аст, ки дар ӯ сифати имон таҳқиқ ёфта бошад. Ва аломати он дар ӯ зоҳир гардад, ки мардум аз ӯ дар амон бошанд, аз ӯ натарсанд, хуни онҳоро нарезонад, моли онҳоро нагирад, онҳоро надӯздад ва тамоми зарарҳоро тарк кунад”. (Тирмизӣ). Ва шахси муъмини насиҳаткунанда дар ҳама муомилаҳояш амин аст ва дар аҳду паймонҳояш вафокунанда аст. Паёмбар ﷺ фармуданд: “Оне, ки амонат надорад, имон надорад ва оне, ки аҳд надорад, дин надорад”. (Аҳмад). Ва фармуданд:“Албатта шахси муъмин ба дигар бародари муъминаш ба мисли як бино аст, ки хишт ба хишт ба ҳамдигар пайваст аст”. (Бухорӣ ва Муслим). Ва фармуданд: “Албатта шахси муъмин бо ҳусни хулқи худ ба дараҷаву савоби шахси рӯзадор ва намози шабхон ноил мегардад”. (Абудовуд).

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«الودود»
«Ал-Вадуд»
Ал-Вадуд ҷалла ҷалолуҳу. Яъне он зоте, ки Анбиё ва Расулонаш ва пайравони ононро дӯст медорад ва онон низ Ӯро дӯст медоранд. Ӯ маҳбубест, ки шоиста аст дар назди банда аз худаш, фарзандаш ва ҳамаи маҳбубҳояш дӯсдоштатар бошад. Ал-Вадуд ҷалла ҷалолуҳу дар Қуръони Карим ду маротиба зикр шудааст. Аллоҳ таъоло фармуд: “Аз Парвардигоратон омурзиш бихоҳед ва баъд ба сӯйи Ӯ баргардед, ҳамоно Парвардигорам Меҳрубону Дӯстдор аст”. (Сураи Ҳуд:90). Ва фармуд: “Ва Ӯ Бахшанда ва Дӯстдори бандагони тавбакор аст”. (Буруҷ:14). Вадуд яъне, муҳаббати холис гирифташуда ва дӯстдори маҳбуб аст. Паёмбарон, фариштагон ва бандагони муъмини ҳеҷ чизеро бештар аз Ӯ таъоло дӯст намедоранд. Муҳаббати Аллоҳ бояд дар қалби банда бештар аз ҳама чиз бошад. Муҳаббати Аллоҳ рӯҳи амалҳо ва тамоми ибодати зоҳирӣ ва ботинист. Муҳаббати банда ба Парвардигораш фазл ва эҳсон аз ҷониби Аллоҳ аст. Ва бузургтарин сабабе, ки банда ба василаи он ба бузургтарин муҳаббати Парвардигораш даст меёбад ин аст, ки Ӯро бисёр зикр кунад, ситоиш намояд, ба сӯйи Ӯ баргардад, ба Ӯ таваккал кунад, бо анҷом додани фаризаҳо ва нафлҳо худро ба Ӯ наздик намояд. Ва қавлу корашро холис барои розигии Парвардигор гардонад. Дар зоҳир ва ботин аз Паёмбар ﷺ пайравӣ намояд. Ҳамон тавре, ки Аллоҳ фармуд: “Бигӯ, агар Аллоҳро дӯст бидоред, аз ман пайравӣ бикунед, то Аллоҳ шуморо дӯст дорад”. (Оли Имрон:31). Ва фармуд: “Эй касоне, ки имон овардаед, касе ки аз шумо аз дини худ бозгардад, пас, наздик аст, ки Аллоҳ қавмеро меорад, ки Парвардигор онҳоро дӯст медорад ва онҳо Ӯро дӯст медоранд”. (Сураи Моида:54). Ва фармуд: “Аз мардум касоне ҳастанд, ки ба ғайри Аллоҳ ҳамтоёнро мегиранд ва онҳоро монанди дӯстии Аллоҳ дӯст медорад. Вале касоне, ки имон овардаанд, дар дӯст доштани Аллоҳ қавитаранд (яъне, Ӯро бештар дӯст медоранд)”. (Сураи Бақара: 165).

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«القدوس»
«Ал-Қуддус»
Ал-Қуддус ҷалла ҷалолуҳу. Яъне, Ӯ таъоло аз ҳамаи айб ва аз ҳама бадию нуқсон поку муназзаҳ аст, зеро Ӯ ба сифатҳои ҷалолу камол васфшуда аст. Ал-Қуддус дар Қуръони Карим ду маротиба омадааст. Аллоҳ таъоло фармудааст: “Ҳар он чӣ дар осмон ҳаст ва он чӣ дар Замин аст, Аллоҳро, ки подшоҳи ниҳоят Пок ва Ғолибу Боҳикмат аст, ба Покӣ ёд мекунанд”. (Ҷумъа:1). Ал-Қуддус аз қудс гирифта шудааст. Яъне ӯро пок донист ва бузург дошт ва ӯро аз бади гардонид. Бинобарин Ӯ муқаддас ва муаззам аст ва аз ҳар бадӣ ва нуқсон пок мебошад. Сифоти Ӯ таъоло аз ҳар айб ва нуқсон пок аст. Сифоти Бузургӣ ва Кибирё барои Ӯ собит аст. Пок донистани Парвардигор ин аст, ки камоли Ӯ аз гумонҳои бад маҳфуз аст. Ба монанди гумони ҷоҳилон, ки дар мавриди Ӯ гумони бад мебурданд. Гумоне, ки шоистаи Ӯ нест. Ҳар банда Парвардигорашро ситоиш кунад ва гӯяд: (Субҳоналлоҳ) ё (Қаддасаллоҳ) ё (Таъолаллоҳ), гуё ӯ солим будани Парвардигор аз ҳар айб ва ҳар камолеро аз барои ӯ собит мекунад. Имом Ибни Қаййим раҳимаҳуллоҳ дар бораи номи Ал-Қуддус ва Ас-Салом мегӯяд: (Аллоҳ таъоло беш аз ҳар чизе, ки ба ин ду ном номида шудааст, сазовор аст. Чун Ӯ аз ҳар айб ва нуқсон ва аз ҳар ҷиҳат пок аст. Бинобарин аз ҳар назар салом ва солими ҳақиқӣ мебошад. Аммо солим будани махлуқ ҳақиқӣ ва зотӣ нест). Бинобарин Аллоҳ таъоло аз ҳар айб ва нуқсоне, ки ба хаёли касе меояд, солим ва пок аст. Сифоти Ӯ аз ҳар айб ва нуқсон поканд. Корҳои Ӯ аз ҳар гуна айб ва нуқсон ва шарру ситам пок ва солим мебошанд. Бинобарин Аллоҳ таъоло беш аз ҳама сазовори ин ном аст, ки Ӯ худро бо ин ном пок қарор дода ва Паёмбараш ﷺ Ӯро ба он пок донистааст. Пас Ӯ аз доштани фарзанд ё ҳамсар ё ҳамто ё шарик пок аст. Тавоноии Ӯ аз айби хастагӣ, илми Ӯ аз ғафлату фаромӯшӣ ва сухани Ӯ аз дурӯғ поку солим аст. Аллоҳ фармудааст:“Ва бигӯ: «Ҳамду ситоиш ба Парвардигорест, ки ҳеҷ фарзанд нагирифтааст ва Ӯро ҳеҷ шарик дар мулкаш нест ва Ӯ ба нотавонӣ шоиста нест, то ба ёрӣ муҳтоҷ шавад», Ӯро бо таъзим бисёр зикр кун!”. (Исроъ:111).
اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«البر»
«Ал-Барру»

Ал–Барру ҷалла ҷалолуҳу. Оне, ки бахшандаи неъматҳои зоҳирӣ ва ботинӣ аст. Яъне ҳама махлуқот як лаҳзае аз эҳсону некӯи Ӯ бениёз намебошад. Аҷру савоби некӯкорони мусалмононро дучанд мебахшад ва аз бадкории онон авф ва гузашт мекунад. Ва Ӯ дар ваъдааш содиқ аст. Ал–Барру ҷалла ҷалолуҳу дар Қуръони Карим як маротиба омадааст. Аллоҳ фармудааст: “Мо пеш аз ин Ӯро ба фарёд мехонем, бегумон Ӯ Некӯкору Меҳрубон аст”. (Сураи Тур:28). Ал–Барру ҷалла ҷалолуҳу яке аз номҳои Аллоҳ таъоло аст, ки тамоми ҷаҳони ҳастиро дарбар гирифтааст. Бинобарин Ӯ ҳамеша эҳсон ва некӣ менамояд ва некуҳои Ӯ бешумор аст. Ва некукорӣ сифати Ӯст, ки осори он тамоми неъматҳои зоҳирӣ ва ботиниро дарбар мегирад. Бинобарин ҳеҷ махлуқе ба андозаи як чашм ба ҳам задан, наметавонад аз эҳсон ва некукории Аллоҳ таъоло бениёз бошад. Эҳсон ва некукории Ӯ таъоло ом ва хос аст. 1. Эҳсон ва некукории оми Ӯ, ки фармудааст: “Ва Раҳмати Ман ҳама чизро дарбар гирифтааст”. (Аъроф:156). Ва фармуд: “Парвардигоро! Меҳрубонӣ ва Дониши Ту ҳама чизро фаро гирифтааст”. (Ғофир:7). Ва фармуд: “Ончи аз неъматҳо доред, ҳама аз сӯйи Аллоҳ аст”. (Наҳл:53). Дар эҳсону некукории омми Аллоҳ, некукор ва бадкор шариканд ва аҳли осмон ва замин ва мукаллафон ҳама аз он бархурдоранд. 2. Эҳсону некукории хоси Аллоҳ, ки ҳамон Раҳмат ва неъмати Ӯ бар парҳезгорон аст. Чунончи фармудааст: “Ва дар замин баъди ислоҳи он, фасод макунед! Ва Ӯро бо тарсу умед бихонед. Ҳароина, Раҳмати Аллоҳ ба Накӯкорон наздик аст”. (Сураи Аъроф:56). Ва фармудааст: “Ва маро ба Раҳмати Худ дар зумраи бандагони шоистаи Хеш дохил бикун». (Намл:19). Ин Раҳмати хос, ки Паёмбарон ва пайравонашон онро меҷӯянд.

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«الكريم الأكرم»
«Ал-Карим, ал-Акрам»

Ал-Карим, Ал-Акрам ҷалла ҷалолуҳу. Ал-Карим, яъне хайри бисёр ва фоидаи бузургоранда аст. Он зоте, ки бемуқобил эҳсон мекунад. Ва Ал-Акрам, яъне бисёр хайркунанда, ки бо ӯ карим баробар намешавад. Номи Ал-Карим дар Қуръони Карим се бор омадааст, аммо номи Ал-Акрам як бор омадааст. Аллоҳ таъоло фармуд: “Чӣ туро нисбат ба Парвардигори Каримат мағрур сохта аст?”.(Сураи Инфитор:6). Ва фармудааст: “Бихон ва Парвардигорат Каримтар (бузургвортар) аст. Он кас, ки бо василаи қалам инсонро илм омӯхт.  Он чиро, ки инсон намедонист омӯхт”.(Сураи Алақ:3,5). Ва фармудааст: “Ва ҳар, ки шукргузорӣ мекунад, ҷуз ин нест, ки барои нафъи хеш шукргузорӣ мекунад ва ҳар ки носипосӣ кунад, пас Парвардигори ман Бениёзу Карамкунанда аст”. (Сураи Намл:40). Неъматҳо ва эҳсонҳои Илоҳӣ ҳама аз осори Меҳрубонӣ ва Бахшиш ва Карами Ӯ мебошанд ва хубиҳои дунё ва охират ҳама аз нишонаҳои Раҳмати Ӯ ҳастанд. Шайхул Ислом раҳимаҳуллоҳ мегӯяд: (Аллоҳ таъоло баъди баёни ин, ки Ӯ ҳама чизро офаридааст, Худашро ба Карам ва Бахшиш васф намудааст. Ва Худро Бузургвортар ва Бахшандатар номид, то равшан шавад, ки ба махлуқоташ неъмат медиҳад ва онҳоро ба ҳадафҳои писандида мерасонад. Чунончи фармудаааст: “Он Парвардигоре ки ҳама чизро биофарид, пас онҳоро дурустандом кард. Он Зоте, ки андоза кард, пас ба роҳи дуруст ҳидоят намуд”. (Сураи Аъло, ояти 2,3). Калимаи Карам ҳама хубиҳоро шомил мешавад ва мақсад аз он фақат бахшидан ва додан нест, балки ато ва бахшиш маънои онро комил мегардонад. Калимаи Акрам бар ин далолат менамояд, ки танҳо Ӯ Бахшандатар ва Бузургвортар аст.

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«الفتاح»
«Ал-Фаттоҳ»

Ал-Фаттоҳ ҷалла ҷалолуҳу. Яъне, Ӯ таъоло Довар дар миёни бандагонаш аст, ки дарҳои ризқ ва раҳматро барои онон мекушояд. Ал-Фаттоҳ ҷалла ҷалолуҳу дар Қуръон як маротиба омадааст. Аллоҳ таъоло фармуд: “Бигӯ:Парвардигори мо дар рӯзи қиёмат миёни мо ҷамъ хоҳад кард, сипас ба ростӣ миёни мо ҳукм мекунад ва Ӯ Ҳукмкунандаи Доност”. (Сураи Сабо, ояти: 26). Фотиҳ, яъне Ҳоким ва Қозӣ ва Фаттоҳ сиғаи муболаға аст. Пас Фаттоҳ, яъне Довари Некӯкор ва Бахшанда. Ва Доварии Парвардигор бар ду навъ аст: 1. Доварӣ ва қазовати Ӯ бо фармони динӣ ва ҳукми ҷазоии Ӯ таъоло. 2. Доварии Ӯ бо ҳукми тақдири Ӯ таъоло. Доварӣ ва қазовати Ӯ бо фармони динӣ ва ҳукми ҷазоии Ӯ, ҳамон шариъат ва қонуни Ӯст, ки бар забони Паёмбаронаш ҳама он ниёзҳои мукаллафонро баён намудааст, ки онҳо ба василаи он ба роҳи рост ҳаракат мекунанд. Аммо доварии Ӯ аз роҳи ҷазо додан ин аст, ки миёни Паёмбарон ва мухолифонашон ва миёни дӯстон ва душманонашон доварӣ менамояд ва Паёмбарон ва пайравонашонро мавриди бузургдошт қарор дода наҷот медиҳад ва душманонашонро хор гардонида ҷазо медиҳад. Ҳамчунин дар рӯзи қиёмат дар миёни мардум доварӣ менамояд. Ва ба ҳар кас ба таври комил подоши корашро медиҳад. Аммо доварии тақдири Ӯ таъоло, ин хайру шарр ва фоидаву зиёне аст, ки барои бандагонаш муқаррар дошта аст. Аллоҳ таъоло фармуд: “ Он чӣ Парвардигор барои мардум аз Раҳмат кушода созад, пас, ҳеҷ боздорандае онро нест ва он чӣ боздорад, пас, онро баъд аз Вай кушояндае нест. Ва Ӯст Ғолибу Боҳикмат”. (Сураи Фотир:2). Пас Аллоҳ таъоло Довар ва Қозии Доное аст, ки хазинаҳои бахшиш ва карами Худро барои бандагонаш мекушояд ва акси инро ба сӯйи душманонаш сарозер менамояд ва ин мувофиқи Фазл ва Адли Ӯст.

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

الصلاة في أوقات الكراهة
НАМОЗ ДАР ВАҚТҲОИ МАКРӮҲ

Аз Амр ибни Абасаи Саҳлӣ разияллоҳу анҳу ривоят аст, ки гуфт: Гуфтам; Эй Расулуллоҳ, аз донише, ки Аллоҳ ба ту додааст ва ман онро намедонам, ба ман биёмӯз ва ҳам намозро ба ман омӯзиш бидеҳ. Фармуданд: “Намози бомдодро баҷо овар, сипас то вақте ки офтоб ба андозаи як найза боло биёяд, аз хондани намоз худдорӣ бикун, зеро офтоб дар вақти баромадан аз миёни ду шохи шайтон тулӯъ мекунад. Ва ин замоне аст, ки кофирон барои офтоб саҷда мекунанд. Сипас намоз бихон, зеро намоз хондан бо ҳузури фариштагон аст. Ва вақте ки сояи найза ва ё сояи ҳар чизи дигар ба камтарин ҳадди он бирасад, аз хондани намоз худдорӣ бикун, чун дар ин вақт дӯзах шуълавар ва барафрӯхта мешавад. Ва вақте ки соя ба самти машриқ майлкунанда аст, намоз бихон. Зеро хондани намоз бо ҳузури фариштагон аст, то ин ки намози Асрро баҷо оварӣ. Пас аз намози Аср то ғуруби офтоб намоз нахон, зеро офтоб дар миёни ду шохи шайтон ғуруб мекунад ва кофирон дар ин вақт барои офтоб саҷда мекунанд”. (Муслим). Ва ба мо мустаҳаб аст, ки дар ҳама вақтҳо намози нафл бихонем, магар дар вақтҳо манъшуда, ки дар ҳадис ворид шуд. Ва вақтҳо макрӯҳ; 1. Баъди намози Бомдод, то баромадани офтоб ва баъди он понздаҳ дақиқа. 2. Дар нисфи рӯз пеш аз намози пешин, ки камтар ва ё бештар аз панҷ дақиқа аст. 3. Баъди намози Аср, то нишастани офтоб. Яъне, баъди хондани намози аср, то ғуруби офтоб, ки хондани ҳамагуна намоз ҳаром аст. Пас ҳикмати манъ ин аст; 1. Дурӣ аз монанд шудан ба кофироне, ки ба офтоб саҷда мекунанд, зеро саҷдаи онҳо аз рӯйи хурсандӣ ва пешвозгирии офтоб аст. Ва дар вақти ғуруби офтоб, ҳамчу видоъ ба ӯ саҷда мекунанд. 2. Ҳарисии Паёмбар ﷺ ба бастани ҳар даре, ки моро ба ширк мебарад. 3. Дар вақти қиёми офтоб оташи дӯзах шуълавар карда шуда, дарҳои он кушода мегардад.

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«الرزاق الرازق»
«Ал-Раззоқ, Ар Розиқ»

Ар-Раззоқ, Ар-Розиқ ҷалла ҷалолуҳу. Яъне, Кофили ризқи ом барои ҳамаи махлуқҳо ва ризқи хос ба бандагони мӯъминаш аст. Ризқи хос ҳамон имон доштан ба Ӯ таъоло ва илми нофеъ ва ризқи ҳалол мебошад. Ва Раззоқ бар бисёрии ризқи Ӯ барои халқаш далолат мекунад. Номи (Ар-Розиқ ҷалла ҷалолуҳу) панҷ маротиба, ва аммо номи (Ар-Раззоқ ҷалла ҷалолуҳу) як маротиба дар Қуръони Карим омадааст. Аллоҳ таъоло фармуд:”Ва ба мо рӯзӣ деҳ, ки Ту беҳтарини Рӯзидиҳандагонӣ”. (Сураи Моида:114). Ва фармуд: “Бегумон Аллоҳ аст, ки Рӯзидиҳанда аст ва Ӯ Қудратманди Устувор аст”. (Сураи Зориёт:58). Ва фармуд: “Ҳеҷ ҷунбандае дар замин нест, магар ин ки рӯзии он ба уҳдаи Аллоҳ аст”. (Сураи Ҳуд:4). Паёмбар ﷺ фармуданд: “Аллоҳ таъоло нархгузор, бозгиранда, кушоишгар ва рӯзидиҳанда аст”. (Абудовуд ва Тирмизӣ). Аллоҳ таъоло бо ду сурат бандагонашро рӯзӣ медиҳад, яке бо сурати ом ва дигаре бо сурати хос: 1. Рӯзи додани умумии Ӯ ин аст, ки ба ҳама офаридаҳо ончиро, ки дар зиндагӣ ва ҳаёти худ ба он ниёз доранд, медиҳад. Бинобарин барои ҳама касби рӯзиро муяссар намудааст, ки ба он шахси гунаҳкор, некукор, кофир, мусалмон, инсонҳо, ҷинҳо, фариштагон ва ҳайвонот шомиланд. Ва гоҳе ризқу рӯзӣ аз роҳи ҳалол ба даст меояд, ки банда дар ба даст овардани он ранҷ мебинад. Ва гоҳе аз роҳи ҳаром ба даст меояд. Ва ончи аз ҳалолу ҳаром ба даст меорад, рӯзӣ номида мешавад ва гуфта мешавад, ки Аллоҳ ба ӯ ризқу рӯзӣ додааст. 2. Ризқу рӯзии мутлақ, ки он ба шахсони хос аст. Ин рӯзӣ муфид аст, ки фоидаи он дар дунё ва охират идома дорад. Он ризқу рӯзие аст, ки ба василаи Паёмбар ﷺ ба мардум расидааст ва он ду навъ аст: 1.Рӯзи додан ба қалбҳо, ки он бо илм, имон ва ҳақоиқи он аст. 2. Рӯзи додан ба ҷисми мо, ки он беягон ранҷ ба даст меояд.

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ

«الحي»
«Ал-Ҳаййу»

Ал-Ҳаййу ҷалла ҷалолуҳу. Яъне, он Зиндае аст, ки намемирад ва ҳаёти Ӯ субҳонаҳу ва таъоло комилтарин ҳаёт аст. Ӯ таъоло ҳама сифатҳои камолро лозим мегирад ва зидди онро аз ҳамаи ваҷҳ нафӣ мекунад ва камоли ҳаёти Ӯ лозим мегирад, ки Ӯро ғанаб ва хоб намегирад. Ал-Ҳаййу ҷалла ҷалолуҳу дар Қуръони Карим панҷ маротиба омадааст. Аллоҳ таъоло фармуд: “Аллоҳ Илоҳест, ки ҳеҷ маъбуде ба ҷуз Ӯ нест, Зиндаву Тадбиркунандаи олам аст”. (Сураи Бақара:255). Ва фармудааст: “Аллоҳ Илоҳест, ки ҳеҷ маъбуде сазовори ибодат нест, магар Ӯ, Зиндаву Поянда ва Тадбиркунандаи олам аст”. (Сураи Оли Имрон:2). Ва фармудааст:“Ва ниёиш кунад чеҳраҳои мардум барои Зиндаи Поянда, ҳароина, ҳар касе ки бори ситамро бардошт, ба матлаб нарасид”. (Сураи Тоҳо:111). Ал-Ҳаййу ҷалла ҷалолуҳу, яъне зиндае, ки ҳаёти Ӯ комил аст. Ва ин ҳама сифоти зоти Парвардигорро ба монанди Илм, Қудрат, Азамат, Ирода ва дигар сифоти зоти муқаддасро шомил мешавад. Ва ба мо воҷиб аст, ки ба он зоте такия намоем, ки намемирад. Аллоҳ фармуд: “Ва таваккул кун бар он зоти Зинда, ки ҳаргиз намирад ва ҳамроҳи ситоиш Ӯро ба покӣ ёд кун ва ба гуноҳони бандагони хеш огоҳии Вай басанда аст”. (Сураи Фурқон:58). Ва фармудааст:“Ӯ зинда аст. Нест ҳеҷ маъбуди барҳақ, магар Ӯ. Пас барои Ӯ дар ҳоле, ки динро холискунандагон бошед, Ӯро ибодат кунед. Ҳама ситоиш аз они Аллоҳ аст, ки Парвардигори ҷаҳониён аст”.(Сураи Ғофир:65). Ва маънои Ҳай ҷалла ҷалолуҳу чунин аст, ки фармуд: “Аллоҳ хост кореро, ки шуданӣ буд, ба анҷом расонад ва то касе ки ҳалок шуданӣ аст, аз рӯи ҳуҷҷати равшан ҳалок шавад ва касе ки зинда монданӣ аст, аз рӯи ҳуҷҷати равшан зинда монад. Ва ҳароина, Аллоҳ Шунаво ва Доност”. (Сураи Анфол:42).

اللغة الطاجيكية
Забони Тоҷикӣ