HadeethEnc · 1.22.0
ਜੋ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਮਜ਼ਰੂਰ ਦਾ ਬੋਝ ਹਟਾਏ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ।
Available translations
Choose an available translation of this Hadeeth
01
Hadeeth text
ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਕਰਜ਼ਾ ਵਸੂਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਪ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਹਾਂ।" ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਇਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹਾਂ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ।"ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨੇ ਸੁਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:" «ਜੋ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਮਜ਼ਰੂਰ ਦਾ ਬੋਝ ਹਟਾਏ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ।»
02
Explanation
ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਅਨਸਾਰੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏ। ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਾਂ।"
ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਸਮਾ ਖਵਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਵਾਕਈ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਉਸਨੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਸਮਾ ਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਿਆ:
ਜੋ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਤੰਗੀ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਵਣੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਲਗਾਏ, ਮੰਗੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਏ, ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਸਮਾ ਖਵਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਵਾਕਈ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਉਸਨੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਸਮਾ ਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਅਬੂ ਕਤਾਦਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਿਆ:
ਜੋ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਤੰਗੀ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਵਣੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਲਗਾਏ, ਮੰਗੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਏ, ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ।
03
Benefits
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨੂੰ ਵਕਤ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਮਿਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ। ਇਨਾਮ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਇਜ਼ (ਜਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖ਼ਿੱਦਮਤਾਂ ਹਨ) ਨਫਲਾਂ (ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਾਧੂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਅਮਲ ਹਨ) ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਫਲ ਫਰਾਇਜ਼ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ (ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ) ਇੱਕ ਨਫਲਾ ਅਮਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਸਦੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਫਰਾਇਜ਼ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਨਫਲਾ (ਦੋਸਤਾਨਾ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ) ਫਰਾਇਜ਼ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੜੀ ਰਹਿਮਦਿਲੀ ਅਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਦੀਸ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ:**"ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਜ਼ੁਲਮ ਹੈ।"**
ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਮਿਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ। ਇਨਾਮ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਇਜ਼ (ਜਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖ਼ਿੱਦਮਤਾਂ ਹਨ) ਨਫਲਾਂ (ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਾਧੂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਅਮਲ ਹਨ) ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਫਲ ਫਰਾਇਜ਼ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ (ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ) ਇੱਕ ਨਫਲਾ ਅਮਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਸਦੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਫਰਾਇਜ਼ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਨਫਲਾ (ਦੋਸਤਾਨਾ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ) ਫਰਾਇਜ਼ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੜੀ ਰਹਿਮਦਿਲੀ ਅਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਦੀਸ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ:**"ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਜ਼ੁਲਮ ਹੈ।"**
Attribution
[رواه مسلم]
Categories
Share
Share hadeeth
Sharing options · 0 Total shares

