رسول الله صلى الله عليه وسلم ابن ام مکتوم را که فردی کور بود، جانشین خود قرار داد تا برای مردم امامت دهد.

رسول الله صلى الله عليه وسلم در برخی از سفرهایش، ابن ام مکتوم رضی الله عنه را جانشین خود قرار می داد تا در نبود ایشان، به نیابت از ایشان برای مردم امامت دهد؛ و دلیل این انتخاب رسول الله صلی الله علیه وسلم، سابقه ی طولانی ابن ام مکتوم در اسلام آوردن بود؛ وی از اولین مهاجران بود. علاوه بر اینکه از قاریان و علما بود و با این فضایل مستحق امامت بود.
و اینکه ابن ام مکتوم در غیاب رسول الله صلی الله علیه وسلم جانشین ایشان در مدینه بود، تنها منحصر به نماز نمی شد؛ بلکه نماز و سایر موارد را شامل می شد؛ از جمله اینکه اختیار فتوا دادن و قضاوت بین مردم داشت و بلکه در غیاب رسول الله صلی الله علیه وسلم، تمام امور اهل مدینه را تدبیر می کرد. روایت طبرانی از عطاء از ابن عباس بر این مساله دلالت می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم ابن ام مکتوم را جانشین خود در نماز و سایر امور مدینه قرار داد. آلبانی در «إرواء الغليل» این روایت را "حسن" می داند. و در روایت دیگر ابوداود آمده است: رسول الله صلی الله علیه وسلم ابن ام مکتوم را دو بار در مدینه جانشین خود قرار داد.